YAPILARDA DEPREM SİSMİK İZOLATÖRLERİ
Türkiye genelinde son günlerde artan depremler
nedeniyle, depremlerle ilgili birçok terim sık sık gündeme gelmeye başladı. Bu
terimlerden biri de deprem
izolatörü olarak da bilinen sismik
izolatör.
Sismik izolatör nedir? Sismik
izolasyon, deprem meydana geldiğinde sarsıntıları absorbe etmek ve hasarın
doğrudan binaya iletilmesini önlemek için tasarlanmış bir yapıdır. Temel
ile bina arasına sarsıntıyı emen özel bir cihaz yerleştirilmiştir, böylece çok
fazla titreme hissetmezsiniz.
Birçok fay hattı üzerinde bulunan
ve deprem ülkesi olarak da bilinen Türkiye’de hemen hemen her gün ufak şiddetli
bile olsa depremler meydana gelmektedir. Depremden en çok, dayanıklılığı düşük
olan binalar etkilenmektedir. Ancak sismik
izolasyon sayesinde bu yapıların, depreme dayanıklılık
kapasitesi arttırılabilmektedir.
SİSMİK İZOLATÖR MESNET TİPLERİ:
KURŞUN ÇEKİRDEKLİ
SİSMİK İZOLATÖR MESNETLER
Kurşun
çekirdekli mesnetler deprem enerjisinin yapıda meydana getireceği zararları azaltmak
için kullanılan bakım gerektirmeyen uzun ömürlü mesnetlerdir. Yüksek enerji sönümleme kapasitesi ve yatay hareketleri
azaltma imkanı basit elastomerik mesnetlere göre en büyük avantajıdır. Kurşun çekirdekli mesnetler, mesnet yüksekliğinin %70’in
den %200’üne kadar yatay hareket kapasitesine sahip olacak şekilde dizayn
edilirler.
Deprem yüklerinin dizayn yüklerinden fazla gelmesi
durumunda kauçuk izolatörler büyük elastikiyet kabiliyetleri sayesinde stabilitesini
koruyarak yüksek kesme kuvvetlerini alırlar.
Kauçuğun elastikiyeti sayesinde yapı deprem
sonrasında orijinal konumuna geri döner.
YÜKSEK SÖNÜMLEMELİ
KAUÇUK İZOLATÖR MESNETLER (HDRB İZOLATÖRLER)
HDRB sismik izolatörler, elastomer ve çelik tabakaların birbirine
vulkanize edilmesinden oluşuyor.
Çelik plakaların kullanılması sonucunda düşey yönde yüksek
rijitliğe sahip olabilen ve yapıların ağırlığını taşıyabilen hdrb yüksek
sönümlü sismik izolatörler, aynı zamanda yatay yönde büyük deplasmanlarda
yapabilirler.
İzolatör sisteminde kullanılan elastomerin en verimli özelliği
enerji sönüm kabiliyeti sergileyebilmesidir. Bahsedilen izolatör sistemi
kullanılarak yapının periyodunu arttırmak ve deprem etkilerini önemli bir
derecede azaltmak mümkün olur.
HDRB izolatörler dış ankraj plakalarına civatalanırlar ve
böylece ankraj milleri kullanılarak yapıya montajı sağlanır.
Müşteri istekleri doğrultusunda
dikdörtgen veya dairesel şeklinde imal edilebilirler.
SÜRTÜNMELİ SARKAÇ TİPİ SİSMİK İZOLATÖRLER (FPS)
Sürtünme yolu ile enerjiyi sönümleme
prensibi ile çalışmaktadır. Bu tip izolatörlere etki eden sismik kuvvetlerin
statik sürtünme kuvveti limitini geçmesi durumunda, izolatörde bulunan çelik
küre iç bükey alt plakanın üzerinde kaymaya başlamaktadır. Bu hareketten sonra
izolatör, bulunduğu yapının sarkaç gibi salınım yapmasını sağlamaktadır. Oluşan
dinamik sürtünme kuvveti ile izolatörün konkav geometrisi deprem enerjisinin
sönümlenmesini sağlar. Sarkaç izolatörler taşıyıcı sistemin ihtiyacına göre tek
eğri yüzeyli veya çok eğri yüzeyli olarak tasarlanmaktadırlar. Diğer modeller ile
karşılaştırıldığında boyutları daha küçüktür. En önemli avantajlarından biri,
yapıya etkimesi mümkün olan burulma etkileri engellemektedir.


Yorumlar
Yorum Gönder